No. XXXVIII (2016)
Articles

(The Principles of Legalization of Foreign Nationals’ Residence in Poland – a Structural Overview

Mieczysława Zdanowicz
University of Białystok

Published 2016-01-01

Keywords

  • foreign nationals,
  • legalization of residence,
  • criminology,
  • Poland

How to Cite

Zdanowicz, M. (2016). (The Principles of Legalization of Foreign Nationals’ Residence in Poland – a Structural Overview. Archives of Criminology, (XXXVIII), 441–458. https://doi.org/10.7420/AK2016P

Abstract

The status of foreign nationals residing in the Republic of Poland is far from uniform. Individuals seeking refuge, to whom assistance should be offered in pursuance of international obligations or nationwide legislation, make up an unique group in many respects. As of May 1, 2015, foreign nationals on the Polish territory are eligible for the following forms of statutory protection: 1) refugee status, 2) subsidiary protection, 3) political asylum, or 4) temporary protection. Yet another privileged group of foreign nationals comprises all individuals benefiting from the freedom of movement of persons within the European Union. The rules applicable to the citizens of EU Member States who reside in Poland, as well as to members of their families, are subject to regulations originating in two legal systems, namely the national legislation and that adopted by the European Union. The EU Directive 2004/38/EC was transposed into the Polish legal system through an act of parliament of 2006. The rules of residence pertaining to EU citizens and members of their families vary, depending on the length of stay: 3 months, over 3 months, and permanent residence. In view of the actual length of residence of an EU citizen (a third-country national) in Poland, the formal requirements regarding the legalization of stay, vary. By far the least formalized approach applies to a foreigner intending to stay in Poland up to 3 months, whereas a stay of over 3 months requires a temporary residence permit. Apart from that, there is still an option of obtaining a permanent residence permit, and a long-term EU residence permit. Low-level cross-border traffic is a legal instrument meant to facilitate cross-border co-operation of local communities with the visa regime between the two neighbouring countries still in place. It makes crossing the border considerably easier in terms of the formalities actually entailed, while tangibly assisting in the development of cooperation between the neighbouring communities in the domain of culture, family relations, social interaction, etc. The total number of foreign nationals residing in Poland is relatively small. The group is well diversified in terms of individual status and the actual length of stay. Out of the group of persons clearly intending to enjoy the benefits offered by an internationally warranted protection status in Poland, a higher proportion satisfies the requirements for a subsidiary protection rather than the bona fide refugee status. EU citizens residing in Poland constitute a varied group with respect to their actual length of stay. By far, the most numerous is the group staying for up to 3 months. In the remaining group of foreign nationals, there are ones who have received a temporary residence permit. Much smaller is the number of persons who have received a permanent residence permit and a long-term EU residence permit. The opportunity to engage in low-level cross-border traffic is highly appreciated by the local communities.

References

  1. Dąbrowski P., Ustawa z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz z orzecznictwem (art. 1–104), Rada do Spraw Uchodźców, Warszawa 2008.
  2. Dubowski T., Local Border Traffic – European Union and Member States’ Perspective (based on Polish Experience), „European Journal of Migration and Law” 2012, nr 14.
  3. Dyrektywa 2004/38/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie prawa obywateli Unii i członków ich rodzin do swobodnego przemieszczania się i pobytu na terytorium Państw Członkowskich, zmieniająca rozporządzenie (EWG) nr 1612/68 i uchylającej dyrektywy 64/221/EWG, 68/360/EWG, 72/194/EWG, 73/148/EWG, 75/34/EWG, 75/35/EWG, 90/364/EWG, 90/365/EWG i 93/96/EWG, Dz.U. UE L 158 z 30.4.2004.
  4. Dyrektywa Rady 2003/109/WE z dnia 25 listopada 2003 r. dotycząca statusu obywateli państw trzecich będących rezydentami długoterminowymi, Dz.U. UE L 16 z 23.1.2004.
  5. Dyrektywa Rady 2004/114/WE z dnia 13 grudnia 2004 r. w sprawie warunków przyjmowania obywateli państw trzecich w celu odbywania studiów, udziału w wymianie młodzieży szkolnej, szkoleniu bez wynagrodzenia lub wolontariacie, Dz.U. UE L 375 z 23.12.2004.
  6. Dyrektywa Rady 2005/71/WE z dnia 12 października 2005 r. w sprawie szczególnej procedury przyjmowania obywateli państw trzecich w celu prowadzenia badań naukowych, Dz.U. UE L 289 z 3.11.2005.
  7. International Migration 2013, UN, http://www.un.org/en/development/desa/population/migration/publications/wallchart/docs/wallchart2013.pdf [dostęp: 1.12.2015].
  8. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz.U. 1997 Nr 78, poz. 483 z późn. zm.
  9. Konwencja dotycząca statusu uchodźców, sporządzona w Genewie dnia 28 lipca 1951 r., Dz.U. 1991 Nr 119, poz. 515.
  10. Konwencja o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzona w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., Dz.U. 1993 Nr 61, poz. 284 z późn. zm.
  11. Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 22 maja 2012 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, Dz.U. 2012, poz. 680 z późn. zm.
  12. Piekutowska A., Kamiński R., Wakuluk I.E., Analysis of the character and selected socio-economic aspects of implementing agreements on local border traffic on Poland’s border with Ukraine and Russia – results of qualitative research [w:] M. Zdanowicz (red.), Local border traffic on the Polish section of the European Union external border, Oficyna Wydawnicza ASPRA JR, Warszawa-Białystok 2013.
  13. Protokół dotyczący statusu uchodźców, sporządzony w Nowym Jorku dnia 31 stycznia 1967 r., Dz.U. 1991 Nr 119, poz. 517.
  14. Roczniki Branżowe. Rocznik Demograficzny, GUS 2015.
  15. Rozporządzenie (WE) nr 1931/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiające przepisy dotyczące małego ruchu granicznego na zewnętrznych granicach lądowych państw członkowskich i zmieniające postanowienia Konwencji z Schengen, Dz.U. UE L 405 z 30.12.2006, z późn. zm.
  16. Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1342/2011 z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie zmiany rozporządzenia (WE) nr 1931/2006 w odniesieniu do włączenia obwodu kaliningradzkiego i niektórych powiatów polskich do obszaru uznawanego za strefę przygraniczną, Dz.U. UE L 347 z 30.12.2011.
  17. Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Gabinetem Ministrów Ukrainy o zasadach małego ruchu granicznego, podpisana w Kijowie dnia 28 marca 2008 roku, oraz Protokół, podpisany w Warszawie dnia 22 grudnia 2008 roku, między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Gabinetem Ministrów Ukrainy o zmianie Umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Gabinetem Ministrów Ukrainy o zasadach małego ruchu granicznego, podpisanej w Kijowie dnia 28 marca 2008 roku, Dz.U. 2009 Nr 103, poz. 858 z późn. zm.
  18. Umowa między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Gabinetem Ministrów Ukrainy o zasadach ruchu osobowego, podpisana w Kijowie dnia 30 lipca 2003 r., M.P. 2003 Nr 56, poz. 878 z późn. zm.
  19. Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, Dz.U. 2013, poz. 1650 z późn. zm.
  20. Wierzbicki B., Sytuacja prawna uchodźcy w systemie międzynarodowej ochrony praw człowieka, AG-RED, Białystok 1993.
  21. Wierzbicki B., Uchodźcy w prawie międzynarodowym, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1993.
  22. Wyrok Naczelnego Sądu administracyjnego z dnia 27 lutego 2001r., V SA 2531/00, niepublikowany.
  23. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2003 r., V SA 3687/02, niepublikowany.
  24. Zdanowicz M., Definicja uchodźcy w orzecznictwie polskich organów rozpatrujących sprawy uchodźcze, „Miscellanea Iuris Gentium” 2004, nr VII.